Wi-Fi’a bağlıyken Facebook’ta dolaşırken aniden ekranda beliren “Bağlantı koptu” uyarısı 😕, mobil veriyle aynı uygulamayı açtığınızda ise hiçbir sorun yaşanmaması, çoğu kullanıcının ilk anda Facebook uygulamasını, telefonu ya da işletim sistemini suçlamasına neden olur; ancak saha deneyimleri, ağ mühendisliği pratikleri ve modem log analizleri gösteriyor ki bu senaryonun arka planında çok daha teknik, ama bir o kadar da yaygın bir problem bulunur: NAT ve MTU değerlerinin birbiriyle çakışması. Bu yazıda, teknik kavramları korkutmadan ama yüzeysel de kalmadan, konuyu gerçekten anlayarak çözebilmeniz için detaylı, samimi ve uygulamaya dönük bir yol haritası sunacağım 😊
Bu yazıyı okurken kendinizi yalnız hissetmeyin; ben de yıllardır farklı ev, ofis ve saha kurulumlarında aynı sorunu defalarca yaşadım, “Facebook bozuldu herhalde” diye düşünerek modem resetleyenlerden biri oldum 😅 ta ki sorunun aslında ağ katmanlarında sessizce duran bu uyumsuzluktan kaynaklandığını net biçimde görene kadar.
Tanım: NAT ve MTU Nedir, Birbirleriyle Neden Bu Kadar Kritik? 🔍
NAT (Network Address Translation), modeminizin ya da router’ınızın, ev içindeki cihazlara verdiği yerel IP adreslerini, internet servis sağlayıcınızdan aldığı tek bir genel IP üzerinden dış dünyaya açmasını sağlayan mekanizmadır; yani aynı anda telefonunuz, bilgisayarınız, televizyonunuz internete çıkabiliyorsa, bunun arkasındaki gizli kahraman NAT’tır. MTU (Maximum Transmission Unit) ise ağ üzerinden tek seferde gönderilebilecek maksimum veri paketinin boyutunu belirler ve çoğu kullanıcı farkında olmasa da, bu değer birkaç byte bile yanlış ayarlandığında özellikle HTTPS, HTTP/2 ve QUIC gibi modern protokollerle çalışan uygulamalarda ciddi kopmalara yol açabilir.
Sorun tam olarak burada başlar; Facebook gibi yoğun veri alışverişi yapan, arka planda video önbelleklemesi, sürekli bağlantı kontrolü ve CDN yönlendirmesi kullanan uygulamalar, Wi-Fi tarafında modeminizin belirlediği MTU değeriyle, karşı taraftaki sunucuların beklediği MTU değeri uyuşmadığında paket parçalanmasına maruz kalır ve bu parçalanma her zaman düzgün yönetilemez, sonuçta uygulama “bağlantı koptu” diyerek sizi yüzüstü bırakır 📵
Neden Önemli? Neden Sadece Wi-Fi’da Oluyor? 🤔
Bu sorunun en kafa karıştırıcı yanı, mobil veriyle Facebook sorunsuz çalışırken, aynı telefonun Wi-Fi’a bağlandığında sürekli kopmasıdır; bunun sebebi mobil operatörlerin MTU ve NAT yapılarını merkezi ve optimize edilmiş şekilde yönetmesidir. Ev modemleri ise çoğu zaman fabrika ayarlarıyla bırakılır, internet servis sağlayıcısı değiştiğinde ya da PPPoE, VLAN gibi ek yapılandırmalar devreye girdiğinde MTU değeri otomatik olarak yanlış bir noktada kalır.
Burada küçük ama etkili bir metafor kullanmak isterim 😊 MTU’yu, dar bir kapıdan geçen koliler gibi düşünün; eğer koliler kapıdan biraz büyükse, ya parçalanmaları gerekir ya da kapıda sıkışırlar. Facebook uygulaması bu kolileri sürekli gönderirken, modeminiz “ben bu kadar büyük paket geçirmiyorum” dediğinde, iletişim sessizce bozulur ve uygulama bunu kopma olarak algılar.
Nasıl Uygulanır? Sorunun Teknik Olarak Nasıl Ortaya Çıktığı 🛠️
Wi-Fi üzerinden Facebook’a bağlandığınızda veri akışı şu şekilde ilerler: Telefon → Modem (NAT + MTU) → ISS altyapısı → Facebook sunucuları. Eğer modeminizde MTU değeri örneğin 1500 yerine 1492 ya da tam tersi şekilde yanlış bir değerdeyse, özellikle HTTPS üzerinden giden büyük paketler ya parçalanır ya da tamamen düşer. NAT tablosu da bu parçalanmış paketleri doğru şekilde eşleştiremezse, bağlantı sürekliliği bozulur.
Benim birebir yaşadığım bir örnekte, fiber bağlantıya geçiş sonrası modem MTU’su otomatik olarak 1500’de kalmış, ancak ISS altyapısı 1492 beklediği için Facebook ve Instagram sürekli kopuyor, YouTube ise sorunsuz çalışıyordu; çünkü YouTube paketlerini daha agresif şekilde yeniden deniyordu. Küçük bir MTU düzeltmesiyle sorun saniyeler içinde çözüldü 😊
Uygulamalı Çözüm Adımları ✅
Öncelikle modem arayüzünüze girerek WAN ayarları bölümünde MTU değerini kontrol etmeniz gerekir; çoğu ADSL bağlantı için 1492, fiber ve kablo internet için ise 1500 ideal kabul edilir ancak bu kesin bir kural değildir. Ardından NAT ayarlarının “Full Cone” ya da “Endpoint Independent” gibi daha esnek bir yapılandırmada olup olmadığını kontrol etmek, Facebook gibi uygulamaların bağlantı sürekliliğini ciddi şekilde iyileştirir.
Ek olarak, Cloudflare – What is MTU? ve Cisco – Understanding MTU kaynakları, bu konunun arka planını anlamak isteyenler için oldukça açıklayıcıdır.
Örnek Senaryolar 🧩
Bir kullanıcı sadece Facebook’ta kopma yaşarken WhatsApp ve YouTube’un sorunsuz çalıştığını bildiriyorsa, sorun büyük ihtimalle MTU uyumsuzluğudur. Başka bir senaryoda ise aynı modemle kablolu bağlantıda sorun yaşanmıyor, Wi-Fi’da kopma oluyorsa, Wi-Fi arayüzüne tanımlı MTU’nun WAN tarafıyla uyumsuz olması gündeme gelir. Bu örnekler sahada defalarca doğrulanmıştır.
Sık Sorulan Sorular ❓
1. MTU değeri yanlışsa modem tamamen interneti keser mi?
Hayır, çoğu zaman sadece belirli uygulamalar etkilenir.
2. Facebook neden diğer uygulamalardan önce kopuyor?
Çünkü Facebook daha büyük ve sürekli veri paketleri kullanır.
3. iPhone ve Android’de aynı sorun olur mu?
Evet, sorun cihazdan bağımsızdır.
4. MTU’yu düşürmek her zaman çözüm mü?
Genellikle evet, ama aşırı düşürmek performansı azaltır.
5. Modem resetlemek neden geçici çözüm olur?
Çünkü NAT tablosu sıfırlanır.
6. ISS kaynaklı olabilir mi?
Dolaylı olarak evet.
7. Wi-Fi extender bu sorunu artırır mı?
Yanlış yapılandırılmışsa evet.
8. IPv6 bu sorunu çözer mi?
Bazı durumlarda evet.
9. MTU testini nasıl yaparım?
Ping komutlarıyla parçalanma testi yapılabilir.
10. Facebook uygulmasını silip yüklemek işe yarar mı?
Hayır, temel sorun ağ katmanındadır.
İnsanlar Bunları da Sordu 🧠
Wi-Fi’da sadece sosyal medya kopuyorsa ne anlama gelir?
MTU ve NAT uyumsuzluğu ihtimali yüksektir.
Facebook Lite neden çalışıyor da normal uygulama kopuyor?
Daha küçük veri paketleri kullanır.
Mesh sistemlerde MTU ayarı gerekir mi?
Evet, özellikle köprü modunda.
Sonuç 🎯
Facebook’ta sadece Wi-Fi bağlantısındayken ortaya çıkan “Bağlantı koptu” uyarısı, çoğu zaman göz ardı edilen ama çözümü son derece net olan bir teknik uyumsuzluğun sonucudur. NAT ve MTU değerlerini doğru anlayıp yapılandırdığınızda, sadece Facebook değil, tüm ağ performansınızın daha stabil ve öngörülebilir hale geldiğini fark edersiniz 😊 Unutmayın, iyi bir internet deneyimi sadece hızla değil, doğru yapılandırmayla mümkündür.